ປະຫວັດຄວາມເປັນມາປະເພນີບຸນ “ ເກິຣຫ ” ເຜົ່າກຶມໝຸ
ປະຫວັດຄວາມເປັນມາປະເພນີບຸນ “ ເກິຣຫ ” ເຜົ່າກຶມໝຸ
ເຜົ່າກຶມໝຸ ແມ່ນຊົນເຜົ່າພື້ນເມືອງດັ້ງເດີມຂອງລາວ ທີ່ກຳເນີດເກີດຂຶ້ນ ແລະ ດຳລົງຊີວິດຢູ່ບົນຜືນແຜ່ນດິນແຫ່ງນີ້ມາໄດ້ຫລາຍພັນປີແລ້ວ. ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກ “ ຂອມ ”. ຄຳວ່າ “ ຂອມ ” ແມ່ນຊື່ລວມຂອງເຜົ່າ ທີ່ຢູ່ໃນໝວດພາສາເວົ້າ “ ມອນ -ຂະແມ ” ເຊັ່ນ: ເຜົ່າກຶມໝຸ, ເຜົ່າປະໂກະ, ເຜົ່າຕະໂອ້ຍ, ເຜົ່າກະຕູ, ເຜົ່າກະຕາງ ແລະ ເຜົ່າອື່ນໆ ເຊິ່ງເປັນໝວດພາສາທີ່ໃຫຍ່ອັນດັບສອງ ຮອງຈາກໝວດພາສາ “ ລາວ - ໄຕ ” ມີຈຳນວນພົນລະເມືອງ 1 ລ້ານກວ່າຄົນ ໃນນັ້ນເຜົ່າກຶມໝຸມີ 6 ແສນກວ່າຄົນ ສະຖິຕິປີ 2005 ແຕ່ຕົກມາຮອດປີ 2015 ປະຊາກອນກຶມມຸໃນລາວເພີ່ມຂື້ນ 1,6 ລ້ານຄົນ ປະຊາກອນກຶມມຸທົ່ວໂລກມີປະມານ 3 ລ້ານຄົນ.
ຊົນເຜົ່າກຶມໝຸ ປະກອບມີຫລາຍແຊງ ຫລື ຫຼາຍຂະແໜງ ເຊັ່ນ: ກຶມໝຸ ຣອກ, ກຶມໝຸ ເຈືອງ, ກຶມໝຸ ອູ, ກຶມໝຸ ລື້, ກຶມໝຸ ແຄວນ, ກຶມໝຸ ຍວນ... ລວມຢູ່ໃນ 49 ຊົນເຜົ່າຂອງວົງຄະນາຍາດແຫ່ງຊາດລາວ. ເຜົ່າກຶມໝຸສ່ວນຫລາຍແມ່ນອາໄສຢູ່ບັນດາແຂວງພາກເໜືອ ແລະ ພາກກາງຂອງລາວ ເຊັ່ນ: ແຂວງອຸດົມໄຊ, ຫລວງພະບາງ, ຊຽງຂວາງ, ຫົວພັນ, ຫລວງນ້ຳທາ, ບໍ່ແກ້ວ, ຜົ້ງສາລີ, ໄຊຍະບຸລີ, ແຂວງວຽງຈັນ, ບໍລິຄຳໄຊ ແລະ ນະຄອນຫລວງວຽງຈັນ ເປັນຕົ້ນ.
ເຜົ່າກຶມໝຸ ເປັນຊົນເຜົ່າທີ່ມີຂະໜົບທຳນຽມ, ຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ວັດທະນະທຳອັນດີງາມທີ່ເອກອ້າງທະນົງໃຈ ແລະ ມີລັກສະນະສະເພາະຂອງຕົນ ເຊັ່ນ: ມີພາສາປາກເວົ້າ, ຄວາມເຊື່ອຖື, ການນຸ່ງຖື ຕະລອດເຖິງການດຳລົງຊີວິດທີ່ມີລັກສະນະສືບທອດປະຕິບັດກັນມາ ຫລາຍຍຸກຫລາຍສະໄໝ ມີມູນເຊື້ອຮັກຊາດ ຮັກບ້ານເກີດເມືອງນອນ ຊື່ສັດທ່ຽງທຳ ດຸໝັ່ນອອກແຮງງານ ມີຄວາມສາມັກຄີກັບທຸກເຜົ່າອື່ນໆຕະລອດມາ.
ໃນສະໄໝສັກດິນາ ແລະ ຈັກກະພັດຕ່າງດ້າວ ປົກຄອງລາວ ເຜົ່າກຶມໝຸກໍ່ແມ່ນເຜົ່າໜຶ່ງທີ່ຖືກແບ່ງແຍກກີດກັ້ນສິດເສລີພາບ, ຂາດໂອກາດໃນການສຶກສາຮໍ່າຮຽນ, ຊີວິດການເປັນຢູ່ຕົກຢູ່ໃນຄວາມຫຍຸ້ງຍາກລຳບາກ, ວັດທະນະທຳຮີດຄອງປະເພນີບໍ່ໄດ້ຮັບການສົ່ງເສີມ.
ພາຍໃຕ້ແສງສະຫວ່າງຂອງການປະຕິວັດ ແລະ ການນຳພາຂອງພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວ, ໃນສະໄໝຕໍ່ສູ້ຕ້ານຈັກກະພັດລ່າເມືອງຂຶ້ນແບບເກົ່າ ແລະ ແບບໃໝ່ ເຜົ່າກຶມໝຸກໍ່ໄດ້ປະກອບສ່ວນຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ເຂົ້າໃນຂະບວນການປະຕິວັດປົດປ່ອຍຊາດ ແລະ ສະຖາປະນາ ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ.
ຫລັງຈາກປະເທດຊາດ ໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ ພັກເຮົາໄດ້ເຊີດຊູບົດບາດ ແລະ ສິດເສລີພາບ ໃນການເຊື່ອຖື, ການປາກເວົ້າ ແລະ ການປົກປັກຮັກສາ ອານຸລັກ ວັດທະນະທຳ ຮີດຄອງປະເພນີ ອັນດີງາມຂອງປະຊາຊົນລາວ ບັນດາເຜົ່າຊຶ່ງໄດ້ລະບຸໄວ້ ຢູ່ໃນລັດຖະທຳມະນູນ ຂອງ ສ ປ ປ ລາວ.
ເພື່ອປະກອບສ່ວນໃນການພັດທະນາປະເທດຊາດໃຫ້ຫລຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມທຸກຍາກຕາມແນວ
ທາງຂອງພັກ ເຜົ່າກຶມໝຸກໍ່ໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ພັດທະນາຕົນເອງທາງດ້ານເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທຳ - ສັງຄົມ ໂດຍ
ຫັນປ່ຽນອາຊີບຈາກການຖາງປ່າເຮັດໄຮ່ເລື່ອນລອຍໃນເມື່ອກ່ອນ ຫັນມາຍຶດຖືອາຊີບຄົງທີ່ ເຊັ່ນ: ການປູກ
ຝັງ, ລ້ຽງສັດ, ການບໍລິການ, ການສົ່ງເສີມລູກຫລານໃຫ້ໄດ້ຮັບການສຶກສາ. ມາຮອດປະຈຸບັນນີ້, ລູກຫລານຂອງເຜົ່າກຶມໝຸ ໄດ້ປະກອບສ່ວນເປັນພະນັກງານ, ທະຫານ, ຕຳລວດ ສັງກັດຢູ່ໃນບັນດາກະຊວງ, ກົມກອງ ນັບທັງສູນກາງ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນນັບມື້ນັບຫລາຍຂຶ້ນ.
ສ ປ ປ ລາວ ເປັນປະເທດທີ່ມີຫລາຍຊົນເຜົ່າ ແຕ່ລະເຜົ່າ ລ້ວນແຕ່ມີຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມ, ຄວາມເຊື່ອຖື
ຂອງໃຜລາວ ເຊັ່ນ: ບຸນກຸດສົງການຂອງເຜົ່າລາວ, ບຸນນໍເປເຈົາຂອງເຜົ່າມົ້ງ, ບຸນເສັນເຮືອນຂອງເຜົ່າໄຕດຳ ແລະ ບຸນອື່ນໆ. ໃນນັ້ນ, ບຸນປະເພນີປະຈຳປີຂອງເຜົ່າກຶມໝຸກໍ່ແມ່ນ ບຸນ “ ເກິຣຫ ”.
ໃນສະໄໝກ່ອນ ເຜົ່າກຶມໝຸ ແມ່ນເຊື່ອຖືຜີ ແລະ ປະກົດການທຳມະຊາດເປັນຕົ້ນຕໍ ຊຶ່ງສະແດງອອກ ເຊັ່ນ: ການລ້ຽງຜີໄຮ່, ຜີເຮືອນ, ຜີບ້ານ, ລ້ຽງມົນ, ຜີບັນພະບຸລຸດ, ການຂຶ້ນເຮືອນໃໝ່, ບຸນເກິຣຫ ເປັນຕົ້ນ. ພິທີກຳເຫລົ່ານັ້ນ ໄດ້ສ່ອງແສງເຖິງການອອກແຮງງານ, ການບູຊາບັນພະບຸລຸດ ແລະ ການເຕົ້າໂຮມຄວາມສາມັກຄີພາຍໃນເຜົ່າ.
ຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ຄວາມເຊື່ອຖືດັ່ງກ່າວ ມັນໄດ້ສ່ອງແສງເຖິງການອອກແຮງງານເພີ່ມພູນຜະລິດດ້ວຍການລ້ຽງຜີໄຮ່, ຜີເຮືອນ, ຜີບ້ານ, ລ້ຽງມົນ, ຜີບັນພະບຸລຸດຜູ້ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ, ຂຶ້ນເຮືອນໃໝ່, ບຸນເກິຣຫ ແລະ ອື່ນໆ.
ປະເພນີ ບຸນ “ເກິຣຫ” ແມ່ນບຸນປາງໃຫຍ່ປະຈຳເຜົ່າກຶມໝຸ ຄຳວ່າ “ ເກິຣຫ ” ມີຄວາມໝາຍວ່າ: ຂຸດ, ກົ່ນ, ຫລົກ, ໄງ້ ຫລື ຮື້ເຄື່ອງປູກຂອງຝັງອອກ ທີ່ໄດ້ປູກໃນປີຜ່ານມາ ເຊັ່ນ: ເຜືອກ, ມັນ, ເຂົ້າ, ຫວ້ານ, ເຄື່ອງຄ້ຳຂອງຄູນຕ່າງໆຢູ່ໃນໄຮ່ ເພື່ອນໍາເອົາມາໄວ້ທີ່ບ້ານ.
ເຊື່ອກັນວ່າ ຄົນກຶມຫມຸໃນສະໄໝກ່ອນ ບໍ່ຮູ້ປູກເຂົ້າ ບໍ່ຮູ້ປູກຜັກ ບໍ່ຮູ້ລ້ຽງສັດ ອາໄສພຽງແຕ່ ຂຸດ ກົ່ນ ໄງ້ ເອົາເອົາເຜືອກ ເອົາມັນຕາມຢູ່ຕາມດົງມາກິນ ເພື່ອລ້ຽງຊີບຂອງຕົນ. ວິວັດທະນາການຂອງມະນຸດມີການປ່ຽນແປງ ແລະ ພັດທະນາຂຶ້ນ ມະນຸດເຮົາຈຶ່ງຄ່ອຍໆຫັນມາກິນເຂົ້າແທນການກິນເຜືອກກິນມັນ. ສະນັ້ນ, ທຸກໆປີ ເຜົ່າກຶມຫມຸຈຶ່ງເຮັດບຸນ ” ເກຣິຫ ” ເພື່ອລະນຶກເຖິງ ຄຸນເຜືອກ ຄຸນມັນ ທີ່ເຄີຍຫຼໍ່ລ້ຽງຄົນໃຫ້ມີຊີວິດຢູ່ໄດ້ຈົນເຖິງທຸກວັນນີ້.
ການເອີ້ນ ຊື່ບຸນ “ ເກຣິຫ ” ແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ ຫຼື ແຕ່ລະແຊງ ຂອງເຜົ່າກຶມຫມຸ ແມ່ນເອີ້ນແຕກຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ກຶມຫມຸຣອກ, ກຶມຫມຸລື, ກຶມຫມຸແຄວນ, ກຶມຫມຸຢວນ ແມ່ນອາໄສຢູ່ແຂວງອຸດົມໄຊ, ຫຼວງນໍ້າທາ, ບໍ່ແກ້ວ ແມ່ນຈະເອີ້ນ ບຸນ “ ເກຣິຫ ” ວ່າ: ບຸນ ຣືເຣິຫນຶມ, ເຕັຈນຶມ, ອອຈນຶມ; ກຶມຫມຸເຈືອງ, ກຶມຫມຸອູ ສ່ວນຫຼາຍທີ່ອາໄສຢູ່ ແຂວງ ຊຽງຂວາງ, ຫົວພັນ, ຜົ້ງສາລີ, ໄຊຍະບູລີ ແລະ ຫຼວງພະບາງ ແມ່ນເອີ້ນວ່າ: ບຸນເກຣິຫ, ບຸນປຼົດນຶມໝັງປືການຶມຮຶມເມະ... ແລ້ວແຕ່ຄວາມລື້ງເຄີຍຂອງແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ ຊື່ເອີ້ນເຫຼົ່ານັ້ນ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມໝາຍອັນດຽວກັນ ຄື: ປົດປີເກົ່າ ຕ້ອນຮັບປີໃໝ່, ສົ່ງທ້າຍປີເກົ່າຕ້ອນຮັບປີໃໝ່ ເນື່ອງຈາກວ່າ ການເກັບກູ້ຜົນຜະລິດແມ່ນຢູ່ໃນໄລຍະທ້າຍຂອງປີ ຫຼັງຈາກທີ່ ຮູດເຂົ້າ ກ່ຽວເຂົ້າ ຂຸດເຜືອກ ຂຸດມັນ ກູ້ເຄື່ອງຂອງຜົນລະປູກ ຫຼົກ ຂຸດ ກົ່ນ ໄງ້ ເຄື່ອງຄໍ້າຂອງຄູນ ເຊັ່ນວ່າ: ຫວ້ານ, ຢາ, ນໍ, ງາ, ຂຸດແສງ, ເງິນ, ຄໍາດິບ, ທອງສໍາລິດ ແລະ ອື່ນໆ...ທີ່ເຜົ່າກຶມຫມຸ ໄດ້ຝັງໄວ້ຢູ່ໃນຜືນໄຮ່ເພື່ອເກັບຮັກສາມ້ຽນຮັກສາໄວ້, ເອົາໄວ້ບໍລິໂພກ ແລະ ແລກປ່ຽນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ເຜົ່າກຶມຫມຸ ຈຶ່ງຖືໂອກາດນີ້ ຈັດຕັ້ງບຸນເກຣິຫ ເພື່ອສະເຫຼີມສະຫຼອງຜົນງານທີ່ໄດ້ຈາກການຜະລິດດ້ວຍການທຸ້ມເທເຫື່ອແຮງໃນໜຶ່ງປີຜ່ານມາ ພ້ອມທັງເປັນໂອກາດພັກຜ່ອນ ເບີກບານມ່ວນຊື່ນຮ່ວມກັບຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ເພື່ອນມິດສະຫາຍ ແລະ ກະກຽມເຮັດການຜະລິດໃນປີຕໍ່ໄປ.
ບຸນ “ ເກຣິຫ ” ຂອງເຜົ່າກຶມຫມຸ ແມ່ນມີຫຼາຍຄວາມໝາຍຄວາມສໍາຄັນຢູ່ໃນໂອກາດອັນດຽວກັນ ເຊັ່ນ:
- ເປັນການເຮັດບຸນເຮັດທານສົ່ງ
- ເປັນການລະນຶກເຖິງ ຄຸນເຂົ້າ, ຄຸນເຜືອກ, ຄຸນມັນ, ເຄື່ອງປູກຂອງຝັງ.
- ລະນຶກເຖິງ ເຈົ້າຖິ່ນ ເຈົ້າຖານ ຜີສາງ ນາງໄມ້, ດິນດອນ ຈອມປວກ ບວກນໍ້າ
- ເປັນການ ສົມມາຄາລະວະ ເຮັດບຸນ ເຮັດທານ ສົ່ງຫາພໍ່ແມ່ ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ບັນພະບູລຸດ ຜູ້ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ ໃຫ້ມາຮັບ ມາໂຈມ ມາກິນ ເຂົ້າປາອາຫານຂອງຄາວຂອງຫວານ ທີ່ລູກຫຼານໄດ້ເຮັດທານສົ່ງໃຫ້ ໃນໜຶ່ງປີມີເທື່ອໜຶ່ງ ແລະ ເພື່ອໄຫວ້ວອນຂໍບຸນບາລະມີ ສິ່ງສັກສິດມາຄຸ້ມຄອງ ດົນບັນດານ ໃຫ້ຫາຍຈາກພະຍາດໂລຄາ ປັດເຄາະປັດນາມ ຄວາມຊົ່ວຮ້າຍໃຫ້ໜີໄປນໍາປີເກົ່າ ປີໃໝ່ຟ້າໃໝ່ໃຫ້ມີແຕ່ຄວາມສຸກຄວາມຈະເລີນໃນພາຍພາກໜ້າ.
- ເປັນການລະນຶກເຖິງບຸນຄຸນ ເຄື່ອງມືອຸປະກອນ ທີ່ໄດ້ນໍາໃຊ້ເຂົ້າໃນການຜະລິດຈົນສໍາເລັດເສັດສິ້ນໄປໂດຍດີ ພ້ອມທັງສົມມາຄາລະວະ ຂໍອະໂຫສິກໍາ ສິ່ງຂອງເຫຼົ່ານັ້ນ ຖ້າຫາກໄດ້ຖືກລ່ວງເກີນໄປ.
- ເປັນໂອກາດທີ່ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ເພື່ອນມິດສະຫາຍທີ່ຢູ່ໃກ້ຢູ່ໄກ ມາພົບປະສ້າງສັນ ເພື່ອແລກປ່ຽນບົດຮຽນເຊິ່ງກັນແລະ ກັນ.
- ເປັນການສະເຫຼີມສະຫຼອງ ໃນໂອກາດສົ່ງທ້າຍປີເກົ່າ ຕ້ອນຮັບປີໃໝ່ ຢ່າງເບີກບານມ່ວນຊື່ນ ແລະ ອື່ນໆ.
ບຸນ “ ເກິຣຫ ” ແມ່ນຈັດຂຶ້ນໃນເດືອນ ຈຽງ ຫາ ເດືອນ ຍີ່ ກົງກັບ ເດືອນສິບສອງຕໍ່ໃສ່ເດືອນນຶ່ງສາກົນ ພາຍຫຼັງທີ່ເກັບກູ້ຜົນຜະລິດ ຂົນເຂົ້າຂຶ້ນເລົ້າຂຶ້ຍເຍຍສໍາເລັດແລ້ວ ເຜົ່າກຶມຫມຸຢູ່ແຕ່ລະແຂວງ, ເມືອງ, ບ້ານ ກໍ່ຈະພ້ອມກັນຈັດງານບຸນດັ່ງກ່າວຂຶ້ນ ຕາມເງື່ອນໄຂ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງແຕ່ລະຄອບຄົວ ແລະ ແຕ່ລະບ້ານ.
ຕາມຮີດຄອງເດີມແລ້ວ ທຸກໆຄອບຄົວຕ້ອງໄດ້ເຮັດ ບຸນ “ ເກິຣຫ ” ຖ້າຫາກຄອບຄົວໃດບໍ່ເຮັດ ແມ່ນບໍ່ສາມາດເຮັດວຽກອື່ນໄດ້ ເຊັ່ນ: ປຸກເຮືອນ, ແປງເຮືອນ, ເຮັດຂວັນ, ແຕ່ງງານ, ເຮັດໄຮ່, ເຮັດສວນ, ອັດຄອນ ລົງວັງ, ຄ້າຂາຍ ແລະ ອື່ນໆ ໃນປີຕໍ່ໄປ ເພາະຈະຖືວ່າ ຜິດຮີດ, ຜິດຄອງ, ຜິດຜີບ້ານ, ຜີເຮືອນ, ຜີໄຮ່, ຜີນາ ເພິ່ນຈະມາທັກມາທ້ວງ ຂວັນເຂົ້າຈະຄຽດໄດ້ເຂົ້າຫລາຍຈະກາຍເປັນໜ້ອຍ ບໍ່ກຸ້ມກິນ ສ້າງບໍ່ລຸກປຸກບໍ່ຂຶ້ນ ແລະ ອື່ນໆ. ເຊິ່ງຈະເຮັດໃຫ້ມີອັນຄ້າງຄາຢູ່ໃນຈິດໃຈຕະຫລອດເວລາ. ສະນັ້ນ, ການເຮັດບຸນ “ ເກິຣຫ ” ຈຶ່ງມີລັກສະນະບູຊາທາງຮິດຄອງປະເພນີ.
ການເຮັດພິທີກຳ ຕາມຮິດຄອງປະເພນີ ບໍ່ວ່າຈະເປັນລັກສະນະຄອບຄົວ ຫລື ເຮັດແບບລວມໝູ່ ເພິ່ນຈະຕັ້ງຫລັກໃສ່ບ່ອນທີ່ທຳພິທີກຳ. ຫລັກນີ້ ແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນແມ່ນເອີ້ນຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ຫລັກຈົຫ, ຫລັກສາງ, ສຸ່ມບູຈ, ຫລັກບູຈ... ແຕ່ທັງໝົດ ລ້ວນແຕ່ມີຄວາມໝາຍອັນດຽວກັນ ຄື: “ ຫລັກຄ້ຳ ຫລັກຄູນ ” ຫລັກຄ້ຳຫລັກຄູນດັ່ງກ່າວນີ້ ປະກອບມີ: ເຂົ້າເປືອກ, ເຂົ້າສານ, ຫົວເຜືອກ, ຫົວມັນ ໜຶ້ງທັງສຸກ ແລະ ດິບ, ສາລີ, ໝາກອຶ, ໝາກແຕງ, ໝາກໂຕ່ນ, ໝາກກ້ວຍ, ດິນ, ເຟືອງ, ເຫງົ້າໄມ້, ຂອນໄມ້ໃນໄຮ່, ເຫລົ້າໄຫ, ຖ້າຫາກຂ້າຄວາຍກໍ່ຈະຕັດເອົາ ຫົວ, ຕີນ, ຫາງ, ໜັງ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕົ້ມສຸກ, ໄຂ່ໄກ່, ໄກ່ແມ່ໜຶ່ງໂຕ, ໄກ່ຜູ້ໜຶ່ງໂຕ ທີ່ຍັງເປັນ, ບາງເຂດແມ່ນເອົາໄກ່ຕົ້ມ, ພ້າ, ຂວານ, ຫອກ, ງ້າວ, ກ່ຽວ, ແວກ, ຈົກ, ສຽມ, ຫີນລັບພ້າ, ກະບຸງ, ກະຢັງຮູດເຂົ້າ, ດົ້ງ, ເຂິງ, ຖົງ, ບັ້ງນ້ຳເຕົ້າ, ໝໍ້, ຖ້ວຍ, ບ່ວງ, ຈານ, ຊາມ, ຄຽງ, ແຮ້ວ, ລອງ, ໜ້າເກັກ, ປືນ,ແມນສ້ອນ, ໄຊ, ຂັນໝາກເບັງ, ເງິນບີ້, ເງິນຮາງ, ເຄື່ອງຄ້ຳຂອງຄູນ... ພ້ອມທັງອາຫານການກິນ ແລະ ດອກໄມ້ຫອນໄກ່ ເພື່ອນຳມາປະກອບປະດັບເອ້ຢ້ອງຫລັກຄ້ຳຫລັກຄູນໃຫ້ມີສີສັນທີ່ສວຍງາມຖືກຕ້ອງຕາມຮິດຄອງປະເພນີຂອງເຜົ່າກຶມໝຸ.
ພໍເຖິງເວລາທຳພິທີ ທຸກຄົນໃນຄອບຄົວ ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ຜູ້ຢູ່ໃກ້ຢູ່ໄກ ແຂກທີ່ຖືກເຊີນ ມາເຕົ້າໂຮມນັ່ງອ້ອມພິທີ ເຖົ້າແກ່ຜູ້ທີ່ເປັນ ໝໍມົນ, ໝໍໂຫນ ກໍ່ຈະຮຽກກ່າວເຂົ້າສູ່ພິທີກຳ ດ້ວຍການໄຂ ເຫລົ້າໄຫ - ພາຍເຫລົ້າ ( ແກັວຫ ບູຈ ) ກ່າວຄຳຄາລະວະອັງເຊີນ ເທວະດາ ຟ້າແຖນ ເຈົ້າມະເຫສັກຫລັກເມືອງ ຜີປ່າ ສັດສາວາສິ່ງ ສິ່ງສັກສິດທັງປວງ ຕະຫລອດເຖິງ ບັນພະບຸລຸດ ພໍ່ແມ່ ປູ່ຍ່າຕາຍາຍ ຍາດພີ່ນ້ອງຜູ້ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວນັ້ນ ໃຫ້ຮັບຮູ້ ລົງມາຮັບມາໂຈມ ມາກິນ ຂອງທີ່ທູນຖວາຍ ພ້ອມທັງ ວິ້ງວອນ ຂໍສິ່ງສັກສິດຈົ່ງດົນບັນ
ດານໃຫ້ທຸກຄົນໃນຄອບຄົວ ຍາດພີ່ນ້ອງ ພົບແຕ່ສິ່ງດີໆມີຄວາມສຸກຄວາມຈະເລີນສົມດັ່ງປາດຖະນາທຸກປະ
ການ ທຸກຄົນເວົ້າຕາມ ຜູ້ເປັນເຖົ້າແກ່ຈ້ຳເຂົ້າ ຈ້ຳເຫລົ້າ ແລ້ວກໍ່ຜູກຂໍ່ຕໍ່ແຂນອວຍພອນຊຶ່ງກັນ ແລະ ກັນ.
ອີກຮູບແບບໜຶ່ງ ການທຳພິທີກຳ ຂອງບາງທ້ອງຖິ່ນ ຫລັງຈາກຈ້ຳເຂົ້າ ຈ້ຳເຫລົ້າ ຖວາຍແລ້ວ ຜູ້ເປັນພໍ່ເຮືອນຈະຈັບເອົາໄກ່ແມ່ທີ່ໄດ້ກະກຽມໄວ້ແລ້ວ ເອົາມີປາດສົບໄກ່ ເອົາເລືອດໄກ່ທາໃສ່ຫົວເຂົ່າທັງສອງເບື້ອງ ຕັ້ງແຕ່ຜູ້ເປັນລູກຫລ້າຈົນຮອດພໍ່ເຮືອນ ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງທາເລືອດໄກ່ຢູ່ນັ້ນ ທຸກຄົນກໍ່ຈະພາກັນ ຮຽກຂວັນ ຂອງ ສະມາຊິກຄອບຄົວໃຫ້ມາຢູ່ເນື້ອຢູ່ຄີງ ໄລ່ເຄາະເຂັນເວນຮ້າຍ ຄວາມອຶດຢາກປາກໝອງ ທີ່ຢູ່ນຳຮ່າງກາຍ
ຄອບຄົວ ວຽກງານໃຫ້ໜີໄປນຳປີເກົ່າ ເອີ້ນວ່າ ປົດປີເກົ່າ. ຈາກນັ້ນ, ເພິ່ນກໍ່ເອົາໄກ່ຜູ້ມາປາດສົບເອົາເລືອດທາຫົວເຂົ່າຂອງແຕ່ລະຄົນພາຍໃນຄອບຄົວອີກເທື່ອໜຶ່ງ ຄັ້ງນີ້ ເພິ່ນຈະອວຍພອນໃຫ້ສະມາຊິກຄອບຄົວພ້ອມກັນຢູ່ດີມີແຮງ ພົບແຕ່ຄວາມສຸກຄວາມຈະເລີນສົມດັ່ງປາດຖະໜາ ເອີ້ນວ່າ: ຂຶ້ນປີໃໝ່. ເຫດຜົນ ທີ່ເອົາໄກ່ແມ່ສູ່ປົດປີເກົ່າ ແມ່ນຍ້ອນວ່າ ໄກ່ແມ່ເປັນເພດທີ່ອ່ອນແອ ເຮື່ອແຮງບໍ່ຫລາຍ ເພິ່ນຈຶ່ງເອົາມາສູ່ປົດປີເກົ່າ. ໄກ່ຜູ້ສູ່ຂຶ້ນປີໃໝ່ ຍ້ອນໄກ່ຜູ້ເປັນເພດທີ່ແຂງແຮງ ສາມາດຕໍ່ສູ້ກັບພະຍາດໂຄລາ ນຳພາໃຫ້ຮັບໂຊກໄຊ ໄດ້ເຂົ້ານ້ຳຊ້ຳປາ ມີສຸຂະພາບເຂັ້ມແຂງຍືນຍາວ ຄ້ຳຄູນຂຶ້ນໃນທຸກໜ້າທີ່ວຽກງານ. ຫລັງຈາກນັ້ນ, ກໍ່ເອົາໄກ່ນັ້ນໄປຕົ້ມ ໃນຂະນະທີ່ໄກ່ຍັງຕົ້ມຢູ່ນັ້ນ ຢູ່ພິທີເພິ່ນກໍ່ ພາຍເຫລົ້າ-ຖວາຍເຫລົ້າໄຫ, ອາຫານການກິນ, ເຫລົ້າ, ຢາ, ເຄື່ອງສົມຂອງຫວານໃຫ້ແກ່ຜີເຮືອນພໍ່ແມ່ ຍາດພີ່ນ້ອງ ບັນພະບຸລຸດ ຜູ້ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວໃຫ້ມາຮັບມາໂຈມມາດື່ມມາກິນ.ຈາກນັ້ນເຈົ້າກົກເຈົ້າເຫລົ່າ ເຖົ້າແກ່ ຜູ້ອາວຸໂສ ຄົນທີ່ມາຮ່ວມງານກໍ່ພາກັນດື່ມເຫລົ້າໄຫ ກິນເຜືອກ ກິນມັນ ມ່ວນຊື່ນ ຈົນຮອດຍາມໄກ່ຕົ້ມສຸກກໍ່ນຳມາວາງຢູ່ພາຂວັນ ສູ່ຂວັນອວຍພອນໃຫ້ກັນ.
ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຜູກແຂນ ກໍ່ຈະມີສຽງຂັບສຽງເຕີມ, ສຽງຂຸຍ, ປີ່, ແຄນ, ຕີແຊ່ງຄ້ອງບັ້ງ, ກອງ ແລະ ອື່ນໆ ປະສານສຽງໃສ່ກັນ ຢ່າງມ່ວນຊື່ນລື່ນເລິງ ພ້ອມທັງມີການສະແດງສິລະປະວັນນະຄະດີ ແຂ່ງຂັນກິລາພື້ນເມືອງ ຕາມຮີດຄອງຂອງເຜົ່າກຶມໝຸ ປະຕິບັດຕາມແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງ ພັກ - ລັດຖະບານ ທີ່ໄດ້ວາງອອກດ້ວຍການຫັນປ່ຽນຈາກອາຊີບຖາງປ່າເຮັດໄຮ່ແບບເລື່ອນລອຍ ຫັນມາປະກອບອາຊີບອື່ນທົດແທນເພື່ອມີຊີວິດການເປັນຢູ່ທີ່ດີກວ່າເກົ່າ ຄຽງຄູ່ກັບການ ເອົາໃຈໃສ່ອານຸລັກຮັກສາເສີມຂະຫຍາຍຮີດຄອງປະເພນີ ວັດທະນະທຳ ອັນດີງາມ ຂອງເຜົ່າຕົນ ໃຫ້ມີຄວາມຍືນຍົງຕະຫລອດໄປ.
ເພື່ອສືບຕໍ່ອານຸລັກປົກປັກຮັກສາ ແລະ ເສີມຂະຫຍາຍຮີດຄອງປະເພນີອັນດີງາມດັ່ງກ່າວ ປີ 2015 ນີ້ ເຜົ່າກຶມໝຸຢູ່ແຂວງອຸດົມໄຊ ໄດ້ພ້ອມກັນຫ້າງຫາກະກຽມ ແລະ ຈັດຕັ້ງພິທີງານບຸນນີ້ຂື້ນຢູ່ທີ່ເຮືອນຂອງ ທ່ານ ສີພັນ ສາລິກາ ຕາມຮີດຄອງປະເພນີ ທີ່ເຄີຍປະຕິບັດມາ ໃນງານບຸນເກິຣຫຄັ້ງນີ້ ໄດ້ມີບັນດາກິດຈະກຳ ຄື: ຈັດພິທີຂຶ້ນເຮືອນໃໝ່, ບາສີສູ່ຂວັນ, ມີການສະແດງສິລະປະວັນນະຄະດີພື້ນເມືອງ ຂອງເຜົ່າກຶມຫມຸໃນທົ່ວແຂວງ
ອຸດົມໄຊ ໂດຍມີ ບັນດາທ່ານການນຳ ພັກ-ລັດ ແລະ ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນພາຍໃນແຂວງອຸດົມໄຊ, ແຕ່ງແຂວງ ເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຄຶກຄື້ນມ່ວນຊື່ນ
ຮຽບຮຽງໂດຍ: ດວງຕາ ຣະວາຍ
ໂທ: 2283 8877
ເອກະສານຊ້ອນທ້າຍ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ:
1. ທ່ານ ສຸກສະຫວ່າງ ສີມານະ ນັກຄົ້ນຄວ້າ ວິທະຍາສາດສັງຄົມຊົນເຜົ່າກຶມຫມຸ
2. ທ່ານ ພັນເອກ ນິລະວົງ ເຈືອງຕະວະລາດ ຫົວໜ້າ ກອງບັນຊາການປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບ ແຂວງອຸດົມໄຊ
3. ທ່ານ ພັນເອກ ບຸນທອນ ສິດສຸວົງ ຮອງຫົວໜ້າຫ້ອງການ ສູນກາງ
4. ທ່ານ ດວງ ມະນີຈັນ ອາດີດ ປະທານແນວລາວສ້າງຊາດ ແຂວງຜົ້ງສາລີ
5. ທ່ານ ຄໍາໄລ ສີປະເສີດ ຫົວໜ້າຫ້ອງວ່າການປົກຄອງແຂວງຫຼວງນໍ້າທາ.
6. ທ່ານ ຫຸມພັນ ວິທະຍາພອນ ອາດີດ ຮອງອໍານວຍການວິທະຍຸກະຈາຍສຽງແຂວງຫຼວງພະບາງ.
7. ທ່ານ ດວງຕາ ຣະວາຍ ຫົວໜ້າໜ່ວຍງານບັນນາທິການພາສາກຶມຫມຸ ວິທະຍຸ-ໂທລະພາບແຂວງອຸດົມໄຊ.
Comments
Post a Comment